Taariikhda Gobolka Hiiraan New May 2026

Markii Boqortooyadii Ajuuraan burburtay (dabayaaqadii qarnigii 17aad), waxaa soo baxay Saldanado yaryar. Qarnigii 19aad, gobolka Hiiraan wuxuu hoos yimid saamaynta Boqortooyadii Hiraab (iyadoo xuduuddu ahayd marka loo eego Muqdisho iyo shabeellaha hoose). Si kastaba ha ahaatee, awooda dhabta ah waxaa lahaa Ugaasyada iyo Nabadoonnada deegaannada kala duwan.

Haddii aad rabto cutub dheer oo faahfaahsan (tusaale 1,500–2,500 eray) oo leh taariikh sannad-sannadka ah, dhacdooyin muhiim ah, iyo ilo lagu tixraaco, sheeg si aan kuu diyaariyo qoraal ballaaran.

(End)

Gobolka Hiiraan waxa uu hadda marayaa marxalad taariikhi ah oo isugu jirta dib-u-dhis dhuleed, kacdoon ka dhan ah kooxaha hubeysan, iyo hardan dhanka maamulka ah Dulmar Kooban: Taariikhda iyo Juqraafiga

Gobolka Hiiraan waxa uu ku yaallaa badhtamaha Soomaaliya, isagoo xuduud la leh Itoobiya (Gobolka Soomaalida) iyo gobollada Galguduud, Shabeellaha Dhexe, Shabeellaha Hoose, Bay, iyo Bakool. Magaalada Madaxda : Beledweyne. : Qiyaastii

: Webiga Shabeelle ayaa dhex mara bartamaha gobolka, gaar ahaan magaalada Beledweyne. Isbedellada Maamulka iyo Degmooyinka cusub

Sanadihii ugu dambeeyay, waxaa si weyn loo kordhiyay tirada degmooyinka gobolka si loo ballaariyo adeegyada dowladda. Degmooyinkii Hore : Beledweyne, Buuloburde, Jalalaqsi, Maxaas, iyo Matabaan. Degmooyinka Cusub (2017–2023)

: Waxaa lagu daray degmooyin ay ka mid yihiin Ceel Cali, Farlibaax, Halgan, Moqokori, iyo Buq Aqable, taas oo tirada degmooyinka ka dhigtay ilaa 14 degmo. Maamulka "Hiiraan State"

: Waxaa soo laabtay dhaqdhaqaaqa raadinta maamul madax-bannaan oo loogu magac daray "Hiiraan State," kaas oo ka dhashay is-mari-waa siyaasadeed oo u dhexeeya qaar ka mid ah odayaasha gobolka iyo Maamulka Hirshabelle. Amniga iyo Kacdoonka Ma'awisleyda

Hiiraan waxay safka hore kaga jirtay dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, iyadoo gobolku noqday udub-dhexaadka kacdoonka dadka deegaanka (Ma'awisley). Guulaha Ciidanka

: Bishii Diseembar 2025 iyo horraantii 2026, ciidanka xoogga dalka iyo kuwa deegaanka ayaa la wareegay tuulooyin dhowr ah oo ay ka mid yihiin kuwa hoostaga Maxaas iyo Matabaan. Nabadaynta

: Maamulka gobolka, oo uu hoggaaminayo Guddoomiye Muuse Salaad Wehliye, ayaa bishii Agoosto 2025 ku guuleystay inuu heshiis dhex dhigo beelo ku dagaallamay deegaannada Matabaan iyo xuduudka. Horumarka iyo Rajada Mustaqbalka taariikhda gobolka hiiraan new

Inkasta oo ay jiraan caqabado, haddana hay'adaha caalamiga ah sida Qaramada Midoobay (

) waxay soo sheegayaan in 23 tuulo oo horay u go'doonsanaa hadda la geeyay gargaar bini'aadanimo ka dib markii amniga la adkeeyay. Sidoo kale, shacabka gobolka ayaa bishii Maarso 2026 soo dhaweeyay ansixinta wax-ka-beddelka dastuurka federaalka si loo helo nidaam doorasho oo qof iyo cod ah.

Ma rabtaa inaan kugu caawiyo qodobbada ugu muhiimsan ee aad ku darsan karto qaab-dhismeedka maqaalka ku habboon? 2.4.1. Hiraan | European Union Agency for Asylum

---

Geedka Weyn iyo Wabiga: Taariikhda iyo Dhaxalka Gobolka Hiiraan

Gobolka Hiiraan waa mid ka mid ah gobolada ugu muhiimada badan geeska Afrika, gaar ahaan dalka Soomaaliya. Waxuu ku yaalaa xadka dhexe ee wadanka, isagoo xad la leh gobolada Shabeellaha Dhexe, Galguduud, Mudug, iyo wadanka Itoobiya. Magaca gobolka "Hiiraan" ayaa laga qaaday magaca geedka Hiiraan, oo ah geed aad u wayn oo dheer oo ku dhaqan degmooyinka korkooda, gaar ahaan xaafadaha koonfurta ee magaalada Beledweyne. Taariikhda gobolkan waxay ku dhex jirtaa taariikhda bulshada Soomaaliyeed ee guud ahaan, laakiin wuxuu leeyahay sifooyin u gaar ah oo ku saabsan taageerada nabadda, ganacsiga, iyo xadaaradda.

Halka Magaca iyo Dhul ahaan Sida lagu xusay taariikhda afka laga soo hadlayo, magaca Hiiraan waxaa loo bixiyay geedka Hiiraan oo ku yaalay deegaanka tuulada Buq. Geedkani wuxuu ahaa astaanta awooda iyo wanaagga deegaanka, dadkuna waxay u maleeyeen inuu yahay mid ka mid ah geedka ugu wayn ee ay arkteen. Dhul ahaan, Hiiraan waa gobol aad u wanagsan oo ku wada nool daa'in iyo dooxyo wanaagsan. Wabiga Shabeelle ayaa dhex mara gobolka, isagoo sameeya nidaam beeraha iyo daa'in adag taas oo ka dhigtay gobolka "baska lagu dhafo" wadanka Soomaaliya. Sababtan awgeed, gobolku wuxuu ahaa goob ganacsi oo muhiim ah tan iyo wakhtiyo hore.

Taariikhda Hore iyo Gumaysigii

---

---

Next steps for completion:

Gobolka Hiiraan, oo ku yaal bartamaha Soomaaliya, waa mid ka mid ah gobollada ugu taariikhda iyo muhiimadda weyn dalka. Sanadihii u dambeeyay, gobolku wuxuu maray marxalado siyaasadeed iyo amni oo cusub, kuwaas oo saameyn weyn ku yeeshay maamulkiisa iyo nolosha dadka deegaanka. Taariikhda iyo Muhiimadda Juquraafi

Hiiraan waxaa la aasaasay sanadkii 1954, waana mid ka mid ah siddeeddii gobol ee asalka u ahaa Jamhuuriyadda Soomaaliya. Gobolku wuxuu xuduud la leeyahay gobollada Shabeellaha Dhexe, Galgaduud, Shabeellaha Hoose, Baay, Bakool, iyo dowlad deegaanka Soomaalida ee Itoobiya.

Magaalo Madaxda: Beledweyne, oo ah magaalada ugu weyn, waxaana mara Webiga Shabeelle oo muhiim u ah beeraha iyo nolosha. Geedka Weyn iyo Wabiga: Taariikhda iyo Dhaxalka Gobolka

Degmooyinka: Gobolku wuxuu markii hore ka koobnaa shan degmo (Beledweyne, Buuloburde, Jalalaqsi, Maxaas, iyo Matabaan), laakiin sanadkii 2023 iyo wixii ka dambeeyay, waxaa la kordhiyay tirada degmooyinka ilaa 14 degmo si loo ballaariyo adeegyada dowladda. Arrimaha Siyaasadda: Hiiraan State iyo Hirshabelle

Sanadihii u dambeeyay, waxaa soo cusboonaaday dhaqdhaqaaqyo siyaasadeed oo looga soo horjeedo maamulka Hirshabelle, kaas oo Hiiraan qayb ka yahay tan iyo 2016.

Ali Jeyte Osman: Guddoomiyihii hore ee Hiiraan, Ali Jeyte, ayaa bishii June 2023 looga dhawaaqay "Madaxweynaha ku-meel-gaarka ah" ee maamul la magac baxay Hiiraan State ka dib markii xilkii guddoomiyenimo laga qaaday.

Mawaaqifta Reer Hiiraan: Dad badan oo deegaanka ah ayaa dareemaya in gobolka laga qadiyay matalaadda siyaasadeed ee Hirshabelle, taas oo keentay dalabaad xooggan oo ah in Hiiraan uu noqdo dowlad goboleed madax-bannaan oo Federaalka ka tirsan. Amniga iyo Dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab

Hiiraan waxay noqotay xarunta (epicenter) kacdoonkii caanka ahaa ee Ma'awiisleyda, oo ah maleeshiyaad deegaan oo garab siinaya ciidanka qaranka (SNA). 2.4.1. Hiraan | European Union Agency for Asylum

Taariikhda Gobolka Hiiraan: Dib u Eegis iyo Falanqayn

Hordhac

Gobolka Hiiraan, oo ah gobol ku yaal bartamaha Soomaaliya, ayaa leh taariikh dheer oo qani ah. Laga soo bilaabo bilowgii ilbaxumada, gobolka Hiiraan waxa uu ahaa xarunta dhaqan, ganacsi, iyo siyaasad ee Soomaaliya. Maqaalkan, waxa aanu dib u eeginaa taariikhda gobolka Hiiraan, falanqayninaa doonaa marxalado muhiim ah ee uu soo maray.

Taariikhda Hore (1000 S.H. - 1500 S.H.)

Gobolka Hiiraan, sida qaybaha kale ee Soomaaliya, waxa uu leeyahay taariikh dheer oo ku bilaabantay ilbaxumada Soomaaliyeed. Laga soo bilaabo 1000 S.H., gobolka Hiiraan waxa uu ahaa xarunta ganacsiga iyo dhaqanka ee Soomaaliya. Dadka deegaanka waxa ay lahaayeen nidaam siyaasadeed oo xoogan, waxaana gobolka Hiiraan uu ahaa kii ugu horreeyay ee Soomaaliya ku yeesho dawlad dhexe.

Dawladaha Hore (1500 S.H. - 1884 S.H.)

Waxaa xusid mudan in gobolka Hiiraan uu soo maray dawladaha hore ee Soomaaliya, sida:

Xooggada gumeysiga (1884 S.H. - 1960 S.H.)

Waxaa gobolka Hiiraan ay 1884 S.H. soo galaa xooggada gumeysiga Talyaaniga. Laga soo bilaabo 1889 S.H., Talyaaniga waxa ay Soomaaliya ku dhawaaqday gumeysiga, gobolka Hiiraanna waxa uu ahaa mid ka mid ah gobolada gumeysiga.

Kacaanka iyo Xukunka Siyaad Barre (1960 S.H. - 1991 S.H.)

Waxaa Soomaaliya xorriyadeeda 1960 S.H. kasoo heshaa, waxaana dhowaa xorriyaddii Soomaaliya. Laga soo bilaabo 1969 S.H., Siyaad Barre waxa uu ku yimid xukunka Soomaaliya. Xukunka Siyaad Barre waxa uu gobolka Hiiraan ku soo rogay siyaasadda xuutiyeed.

Dagaalkii Sokeeye iyo Xaaladaha Gurcan (1991 S.H. - 2012 S.H.)

Waxaa 1991 S.H. ka dhacay dagaal sokeeye oo lala yeesho Siyaad Barre. Intaas kaddib, Soomaaliya waxa ay galay qaxaa’if iyo abawo. Gobolka Hiiraan, sida deegaanada kale ee Soomaaliya, waxa uu soo maray waayihiisa adag.

Siyaasadda hadda (2012 S.H. - ilaa hadda)

Waxaa 2012 S.H. ka dhacay doorashooyinkii lagu doortay madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheikh Maxamuud. Waxaa la sameyey dawlada federaalka Soomaaliya, gobolka Hiiraanna waxa uu noqday mid ka mid ah dowladaha goboleedka.

Gabagabo

Taariikhda gobolka Hiiraan waxa ay muujinaysaa marxalado muhiim ah ee soo mara dawladaha hore, xooggada gumeysiga, kacaanka iyo xukunka Siyaad Barre, dagaalkii sokeeye, iyo siyaasadda hadda. Waxaa gobolka Hiiraan uu leeyahay mustaqbal iftiymay, waxaana soo dhawayn karnaa marbaan lagula tacaabusho caqabadaha gobolka. Next steps for completion :

Hoos waxaa ku jira macluumaad kooban oo hufan oo ku saabsan taariikhda gobolka Hiiraan (Somalia), oo qaybaha muhiimka ah la kala caddeeyey.